Szukaj

Skąd się bierze pot?

Michał, 29.08.2020
Skąd się bierze pot?

Skąd bierze się pot? Pot stanowi najistotniejszy element w naszym naturalnym systemie chłodzenia. Ciało człowieka bez przerwy wydziela ciepło, co wiąże się z procesami przemiany materii. W przypadku wzrostu temperatury otoczenia np. na skutek upału ogrzewa się również ludzki organizm. Zwiększanie się temperatury ciała może być spowodowane również wysiłkiem fizycznym i czynnikami takimi jak stres. Naturalnym mechanizmem obronnym jest oddawanie nadmiernej energii cieplnej otoczeniu, a parujący pot przekazuje do niego aż 25% ciepła.

U niektórych ludzi często występuje nadmierne wydzielanie potu. Efekt ten nasilony jest przez nadmierny wysiłek fizyczny, wysoką temperaturę powietrza, niepokój, ból, lęk czy noszenie ubrań oraz obuwia ze sztucznych materiałów. Nadmierne pocenie może stanowić również skutek zaburzeń termoregulacji czy negatywnych czynników emocjonalnych. W tym artykule skupimy się głównie na termoregulacyjnym aspekcie potu, czyli naturalnej przyczynie jego powstawania.

Jak wytwarzany jest pot?

Naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu, w wyniku czego większa ilość krwi dociera pod powierzchnię skóry i ulega schłodzeniu. W sytuacji, gdy to nie jest wystarczające, rozpoczyna się wydzielanie potu. Jest on wytwarzany przez gruczoły potowe, które znajdują się głęboko w skórze właściwej. Wypływanie potu na zewnątrz możliwe jest dzięki niewielkim kanalikom. W procesie parowania pot odbiera ciepło skórze. U człowieka występuje ok. 2 milionów gruczołów potowych. Największa ich ilość zlokalizowana jest pod pachami, na wewnętrznych stronach stóp, na dłoni, na czole i piersiach. Spośród nich wyróżniamy dwa rodzaje gruczołów, które generują pot.

Rodzaje gruczołów potnych

Pierwszym z nich są gruczoły ekrynowe, które rozmieszczone są na całym ciele. Ich największa ilość występuje pod pachami oraz na dłoniach i stopach. Służą one do termoregulacji i wydzielania produktów przemiany materii. Ilość wydzielanego przezeń potu zależna jest m.in. od temperatury otoczenia. Nasila się ono gdy wzrasta ona powyżej 30 stopni Celsjusza bądź w przypadku przegrzania organizmu na skutek wysiłku fizycznego czy przesadnie „grubego” ubioru. Na ich funkcjonowanie wpływ ma także praca ośrodkowego układu nerwowego. Za ich pośrednictwem realizowane jest więc tzw. pocenie emocjonalne, które dotyczy głównie dłoni, stóp i twarzy. Pot generowany przez te gruczoły nazywamy potem ekrynowym. Jest on roztworem soli, który zawiera mocznik, kwas mlekowy, tłuszcze, węglowodany oraz związki mineralne. Na jego skład wpływają również spożywane pokarmy, warunki klimatyczne czy czynniki hormonalne chorób.

Drugim rodzajem są gruczoły apokrynowe, które są zlokalizowane pod pachami, w pachwinach, brodawkach sutkowych oraz organach płciowych, a także na owłosionej skórze głowy. Nie są one związane z procesem termoregulacji, a ich funkcjonowanie rozpoczyna się dopiero w okresie dojrzewania. Pot generowany przez te gruczoły określany jest potem apokrynowym. Jest to gęsta i lepka biało-żółta wydzielina, zawierająca białko i tłuszcze. Organizm wytwarza ją przez cały czas, jednak wydzielana jest chwilowo, np. na skutek emocji czy oddziaływania hormonów płciowych.

Dlaczego się pocimy?

Mechanizm pocenia się odpowiedzialny jest za termoregulację całego organizmu. Pocimy się po to, aby móc utrzymać odpowiednią temperaturę ciała oraz pH skóry. Drugą funkcją tego mechanizmu jest wydalanie szkodliwych substancji, takich jak amoniak i kwas moczowy. Pozbywamy się jednak przy tym elektrolitów, np. magnezu, potasu, wapnia i soli sodu.

Co wpływa na natężenie potliwości?

Wraz ze wzrostem temperatury otoczenia wydalamy większe ilości wody, co skutkuje naturalnym ochłodzeniem naszego organizmu. Parowanie potu powoduje oddawanie temperatury do otoczenia i zapobiega przegrzewaniu się organizmu. W ciągu dnia człowiek zdolny jest do wypocenia średnio litra, a w skrajnych sytuacjach termicznych jak duży wysiłek fizyczny bądź upał nawet do kilku litrów. Co istotne pocimy się przez cały czas, niezależnie od warunków. To jak wiele potu powstaje, zależne jest jednak nie tylko od warunków atmosferycznych, ale również od diety i stanu emocjonalnego, poziomu stresu i oczywiście ogólnego stanu zdrowia.

Do negatywnych właściwości potu zalicza się fakt, że jest on pożywką dla bakterii, które są odpowiedzialne za jego nieprzyjemną woń. Aby ograniczyć pocenie i zmniejszyć intensywność zapachu potu możliwa jest rezygnacja z ostrych przypraw, a podczas upałów ograniczenie spożywania smażonych dań mięsnych, produktów mlecznych, serów pleśniowych czy zawiesistych sosów. Warto również ograniczyć picie kawy, czarnej herbaty, a także alkoholu. Czynniki te powodują przyspieszenie krążenia krwi i zwiększenie potliwości.

Najpopularniejszym środkiem służącym do jego zwalczania są antyperspiranty, które zawierają chlorek glinu. Odpowiada on za tworzenie się na spoconej skórze pewnego „żelu”, który zalepia gruczoły potowe. Osoby o wrażliwej skórze powinny poszukiwać antyperspirantów z dodatkiem środków łagodzących, które, poza chlorkiem glinu, zawierają w sobie alantoinę czy panthenol. Gdy i one zawiodą, warto rozważyć zakup odzieży, która skutecznie maskuje nadmierne ilości potu, szczególnie te najbardziej widoczne i kłopotliwe higienicznie ślady, które powstają pod pachami.

Inne funkcje potu

Ludzie podobnie do zwierząt potrafią wykorzystywać feromony alarmowe do przekazywania informacji o zagrożeniu. Badania nad reakcją ludzi na pot zestresowanych osób, a także pot tych o neutralnym stanie emocjonalnym wykazały, że osoby wdychające pot osób, które doświadczyły stresu, same go odczuwały. Reakcja ta nie miała jednak miejsca w przypadku kontaktu z potem osób wydzielających go w sytuacji niestresowej. Warte odnotowania jest, że męski pot wydzielany w sytuacjach stresujących generował silne reakcje niezależnie od płci. W przypadku potu kobiecego powodował on słabszą reakcję u mężczyzn niż u płci pięknej.

Pot wydzielany pod wpływem emocji i stresu ma również inne właściwości zapachowe niż ten, który tworzy się podczas wysiłku fizycznego. Zwykle podczas pocenia w skórze aktywują się głównie gruczoły ekrynowe, zdolne do wydzielenia w ciągu godziny nawet trzech litrów płynu. Gdy jesteśmy zdenerwowani, pracują również gruczoły apokrynowe, które wytwarzają pot zawierający poza wodą białko i tłuszcze. Ich rozkład przez bakterie powoduje wydzielanie nieprzyjemnej woni. Nie zmienia to jednak faktu, że zapach potu nie jest źródłem wyłącznie estetycznej odrazy, ale umożliwia też odczytywanie subtelniejszych sygnałów chemicznych. Dajcie znać co myślicie. 







Koszyk

Twój koszyk jest pusty

Wybierz pierwszy produkt